Κατάθλιψη: Ο συνδυασμός κακής διατροφής, υπερβολικής χρήσης οθονών και έλλειψης άσκησης «σκοτώνει»

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο BMC Psychiatry δείχνει ότι όταν συσσωρεύονται επιβλαβείς συνήθειες ο κίνδυνος για σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας αυξάνεται σημαντικά. Συγκεκριμένα, ο συνδυασμός κακής διατροφής, υπερβολικής χρήσης συσκευών με οθόνη και έλλειψης άσκησης φαίνεται να τριπλασιάζει την πιθανότητα εμφάνισης άγχους και κατάθλιψης στους εφήβους.

Οι συνήθειες που σπάνια είναι μεμονωμένες

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μέχρι σήμερα η επιστήμη είχε εστιάσει κυρίως σε μεμονωμένες συμπεριφορές, π.χ. στην καθιστική ζωή ή στις κακές διατροφικές επιλογές. Όμως στην πραγματική ζωή, οι συμπεριφορές αυτές σπάνια εμφανίζονται απομονωμένες. Ένας έφηβος που κοιμάται λίγο, συνήθως περνά πολλές ώρες στο κινητό και συγχρόνως τρώει ανθυγιεινά. Αυτό το «σύμπλεγμα» συνηθειών φαίνεται να έχει πολύ ισχυρότερη επίδραση από ό,τι κάθε παράγοντας ξεχωριστά.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Η έρευνα παρακολούθησε 6.656 εφήβους με μέση ηλικία τα 14 έτη για διάστημα ενός έτους. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ψηφιακά ερωτηματολόγια που κατέγραφαν συνολικά 15 διαφορετικές συμπεριφορές τρόπου ζωής, όπως διατροφή, σωματική δραστηριότητα, χρήση οθονών, ύπνο και άλλους παράγοντες, μαζί με συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.

Με βάση τα δεδομένα, οι επιστήμονες χώρισαν τους εφήβους σε τέσσερις ομάδες. Η πρώτη είχε συνολικά χαμηλό ρίσκο, η δεύτερη εμφάνιζε κυρίως κακές διατροφικές συνήθειες, η τρίτη χαρακτηριζόταν από καθιστική ζωή και αυξημένο χρόνο μπροστά σε οθόνες, ενώ η τέταρτη ομάδα συγκέντρωνε πολλαπλές ανθυγιεινές συμπεριφορές ταυτόχρονα. Αυτή η τελευταία κατηγορία αποδείχθηκε και η πιο επιβαρυμένη ψυχολογικά.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ανησυχητικά. Οι έφηβοι με έντονη καθιστική συμπεριφορά και υψηλή χρήση οθονών είχαν περίπου 50% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ταυτόχρονα άγχος και κατάθλιψη μέσα στον χρόνο της μελέτης. Όμως εκείνοι που ανήκαν στην ομάδα με πολλαπλές ανθυγιεινές συνήθειες είχαν υπερδιπλάσιο έως και τριπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης αυτών των συνδυασμένων ψυχικών διαταραχών.

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα ήταν ότι όσο αυξάνονταν οι ανθυγιεινές συνήθειες, τόσο αυξανόταν και ο κίνδυνος. Δηλαδή δεν υπήρχε ένα «όριο» μετά το οποίο εμφανίζεται το πρόβλημα, αλλά μια σταδιακή επιδείνωση. Έφηβοι με τέσσερις έως έξι ανθυγιεινές συμπεριφορές είχαν περίπου 40% μεγαλύτερο κίνδυνο, ενώ όσοι ξεπερνούσαν τις επτά συνήθειες σχεδόν τριπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν ταυτόχρονα άγχος και κατάθλιψη.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα ευρήματα παρέμειναν σταθερά ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως το οικογενειακό εισόδημα, οι κοινωνικές σχέσεις ή το οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης. Αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο τρόπος ζωής παίζει ανεξάρτητο και καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ψυχικής υγείας στην εφηβεία.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι το βασικό μήνυμα δεν είναι να εστιάσουμε σε μία μόνο συνήθεια, αλλά να δούμε την ευρεία εικόνα του τρόπου ζωής. Η ταυτόχρονη ύπαρξη πολλών «επικίνδυνων» συμπεριφορών φαίνεται να λειτουργεί αθροιστικά — και σε ορισμένες περιπτώσεις εκθετικά — ως προς τον κίνδυνο για την ψυχική υγεία.

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, τα ευρήματα αυτά μπορούν να βοηθήσουν στον σχεδιασμό πιο στοχευμένων παρεμβάσεων. Αντί να αντιμετωπίζεται κάθε συμπεριφορά ξεχωριστά, ίσως είναι πιο αποτελεσματικό να εντοπίζονται έφηβοι με «συμπλέγματα» ανθυγιεινών συνηθειών και να εφαρμόζονται προληπτικά μέτρα συνολικά στον τρόπο ζωής τους.